ج . بلى جماعت صحيح است و ظاهر آن است كه آثار هم مترتب است و ثواب جماعت هم براى امام هست به تفصيلى كه گذشت . سؤال 54 . آيا در نماز اقتدا به امام اخبارى جايز است ؟ جواب : عمل شخص به احكام خداوند متعال بايد يا از روى اجتهاد و يا تقليد و يا احتياط باشد و عمل بدون يكى از اين عناوين باطل است بنابراين اخبارى و يا كسى كه معروف شده به اخبارى بودن اگر مجتهد نيست و يا اگر وظيفه او تقليد است و تقليد نمىكند و يا عمل به احتياط نمىنمايد نماز او باطل است و اقتداى به او صحيح نيست بلكه در صورتى كه اقتداى به او ترويج راه باطل او باشد جايز نيست . و بايد دانست كه عمل به احتياط هم در بيشتر موارد فقه براى كسى كه نزديك به اجتهاد نيست ميسر نيست . سؤال 55 . آيا در صف اول بعد از تكبيرة الاحرام امام جماعت تهيأ مأمومين براى تكبيرة الاحرام كافى است يا بايد يكى بعد از ديگر تا آخر صف تكبير بگويند ؟ جواب : اگر همه باهم تكبير بگويند اشكال ندارد و اگر همه با هم نگويند احتياط تا ممكن است ترك نشود به اينكه با مراعات اتصال يكى بعد از ديگرى تكبير بگويند « 1 » و همچنين

--> ( 1 ) اقول اصل الدليل على كفاية التهيأ فى ما ذكروه من جواز تكبير الصف المتأخر بعد تهيأ الصف المتقدم هو السيرة العملية من زمن المعصومين ( عليهم السلام ) الى الآن و قد تعرض له فى شرح هذا الفرع فى المستمسك و صاحب المستند الخوئى فى شرحه أيضاً تمسك به و بما حكاه من جماعة مسجد الكوفة فى زمان على ( ع ) التى كانت ثلاثين الف مأموم ، و لا يمكن عادة أن يصل الى الإمام ولو فى ركوعه من هو فى مكان بعيد عن امام الجماعة و هذه السيرة يمكن ادعائها فى المقام أيضاً و فى الصفوف المتأخره غير الصف المسبوق بصف واحد و لكن فى نفس هذه السيرة فى زماننا هذا تأمل حيث نرى أنهم ينتظرون لتكبير المتقدم حتى يكبرون حتى نرى فى الجماعات الكثيرة ربما لا يصل من هو فى آخر الصفوف بالجماعة لمراعاته ذلك و اما ما نقل عن صلاة مثل مسجد الكوفه فهو غير ثابت لنا بسند صحيح و لم نجده إلا مرسلا ففى أصل كفاية التهيأ تأمل للتأمل فى السيرة و فى ما هو المنقول . و لنا ان نقول بعد صدق الجماعة تكويناً و اتصال الصفوف و عدم الحائل شرعاً فتأخر تكبير المأموم عن الإمام أذا تحقق يكفى ذلك لصدق الجماعة فلذا نقول بجواز تكبير الجماعة مع مراعات الاتصال و عدم الحائل و لا دليل على لزوم تأخر كل واحد عن الآخر فى نفس التكبير والله العالم .